Merhaba Ziyaretçi; Bugün Saat
ÜLKEMİZDE TARIM

 

TÜRKİYE’DE TARIM

Türkiye ekonomisinde tarım ilk sırada gelmektedir. Ülke nüfusumuzun yaklaşık olarak yarıya yakın tarım sektöründe çalışmaktadır.

Tarım ülkemizde iki yöntemle yapılmaktadır:

1)   Kuru Tarım Yöntemi: (Ekstansif tarım – kaba tarım  ) bu tarım yöntemi ilkel tarım yöntemidir. Tarım ürünlerinin yetişmesi iklim koşullarına bağlıdır. Sulama , gübreleme ve makineleşme imkanları kısıtlıdır. Özellikle sulama imkanlarının yetersizliği ve iklim koşullarına bağlılık tarım ürünlerinin üretiminin yıldan yıla farklılaşmasına neden olmaktadır.

2)   Sulu Tarım Yöntemi : (Entansif tarım – İnce tarım – İntansif tarım) Modern tarım yöntemidir. Sulama ve gübreleme olanakları fazladır. İklim koşullarına olan bağımlılık azalmıştır bu nedenle her yıl üretim miktarı birbirine yakındır. Yıllar arasındaki üretimde görülen dalgalanma kuru tarım yöntemine göre çok azdır.

TÜRKİYE’DE TARIMI ETKİLEYEN KOŞULLAR

 1) Toprak bakımı ve işlenmesi: Tarımın üzerinde yapıldığı toprakların verimlilik dereceleri birbirlerinden farklıdır. En verimli topraklar ; Alüvyal topraklardır. Bu topraklar ovalık alanlarda yaygındır. Verimsiz topraklar ise tuzlu,jipsli,killi ve aşırı yıkanmış topraklar tarım açısından elverişsizdir.

2) Sulama :Bütün canlılar gibi tarım bitkilerinin de suya ihtiyacı vardır. Ülkemizin yağış rejiminden dolayı tarımda sulama zorunlu hale gelmiştir. Karadeniz kıyıları ile Kuzeydoğu Anadolu dışında ülkenin her yerinde sulamaya ihtiyaç vardır. Bu yerler dışında ülkemizin diğer yerlerinde etkili bir yaz kuraklığı yaşanmaktadır. Sulama imkanlarının kısıtlım olduğu yerlerde ise topraklar nadasa bırakılmaktadır. Her yıl yaklaşık olarak tarım topraklarımızın % 11’i nadas bırakılmaktadır.

3) Gübreleme :Topraktan daha fazla verim alabilmek için gübrelemek zorunludur. Amaç toprakta eksik olan besin maddelerinin sonradan insanlar tarafından karıştırılmasıdır.  Gübreler iki bölüme ayrılmaktadır

a)      Organik gübreler: Doğal gübre veya çiftlik gübresidir.

b)      Kimyasal gübre: Fabrikalarda üretilen gübrelerdir.

4)Tarımda Makineleşme :Tarım işlerinin daha kısa sürede yapılabilmesi için makineleşme şarttır. Ayrıca makine kullanımının artmasıyla verimde artmaktadır.  Makineleşme Karadeniz Bölgesinde engebelik alanların fazla olmasından dolayı yaygın değildir ve bu bölgemizde halen tarımda hayvan gücünden yararlanılmaktadır.

TARIM ÜRÜNLERİNİN COĞRAFİ DAĞILIŞI VE ÖZELLİKLERİ

I. TAHILLAR

BUĞDAY  

Sulu tarım gerektirmediği için yetişme alanları geniştir. Bol Güneş ve yaz kuraklığı istediğinden yazları yağışlı Karadeniz kıyıları ile Doğu Anadolu bölgesinin yüksek kesimlerinde yetişme imkanları bulunmaz. Ayrıca Marmara ,Ege ve Akdeniz Bölgelerinde uygun yetişme koşulları olmasına rağmen tarım alanları ekonomik değeri yüksek tarım alanlarına ayrıldığından ekimi yapılmaz. İlk yetişme döneminde (ilkbaharda) yağış ister. Olgunlaşma ve hasat döneminde kuraklık gerekir. Buğday üretimi iklimdeki kararsızlıktan dolayı bazı yıllar artarken, bazı yıllar düşer. Üretimin en fazla olduğu bölgemiz İç Anadolu Bölgesidir.  İl olarak en fazla Konya,Ankara ve Adana’dır.

bugday2

 ARPA

Yetişme süresi buğdaydan daha kısadır ve buğdaydan sonra en çok yetiştirilen tahıl ürünüdür.  Soğuğa ve sıcağa dayanıklıdır. Bundan dolayı buğdayın yetişebildiği her yerde yetişir. Ayrıca düşük sıcaklıktan dolayı buğdayın yetişemediği Doğu Anadolu’nun yüksek yerlerinde de tarımı yapılabilir. Üretim en fazla İç Anadolu Bölgesinde gerçekleşir . Arpa ekmek yapımında kullanıldığı gibi hayvan yemi olarak da değerlendirilmektedir. Arpanın bir çeşidi bira sanayiinde  hammadde olarak kullanılmaktadır.arpa

MISIR

Mısırı diğer tahıllardan ayıran en önemli özelliği fazla su ve sıcaklık istemesidir. Yaz ayları yağışlı bölgelerde tarımı yaygındır. Yağışın yetersiz olduğu yerlerde ise sulama ile üretilmektedir.Yetişme döneminde bol su ister. Bundan dolayı yurdumuzda sulama imkanı olan bütün her yerde tarımı yapılabilir. Yağ elde edilmeye başlandıktan sonra tarımı Akdeniz Bölgesinde hızla gelişmiştir. Bugün mısır üretimimizin yarısına yakını Akdeniz Bölgesinden elde edilir (Adana çevresi başta gelir). Üretimde 2. bölge Karadeniz Bölgesidir (Buğdayın yerine tarımı yapılmaktadır.) Bölge halkının temel besin maddesi olduğundan ticarette değeri yoktur.

mısır

ÇELTİK (PİRİNÇ)

Bol su ,sıcaklık ve doldukça emek isteyen bir tahıldır. Pirinç ilk çimlenme döneminde bol su ister. Hasat döneminde kuraklık gerekir. Yurdumuzun sıcaklık şartları çeltik tarımına elverişlidir. Fakat su sorunu vardır. Bu sebeple tarımı akarsu kenarlarında gelişmiştir. Çeltik tarım alanlarında sivrisinek çok geliştiğinden ekim alanları devletin kontrolündedir (yerleşim birimleri çevresinde tarımına müsaade edilmemektedir. Türkiye’de pirinç üretim alanlar dağınıktır. Pirinç Üretimi yapılan belli başlı bölgeler Marmara,Karadeniz ve Akdeniz’dir.pirinc-tarlasi

II. BAKLAGİLLER

 

NOHUT

Baklagiller içerisinde  üretimi en fazla olan bitkidir. İlk yetişme döneminde yağış ister. Hasat döneminde tam bir kuraklık istemektedir.. Yurdumuz iklim şartları   genelde nohut tarımına elverişlidir. En fazla tarımı İç Anadolu Bölgesinde yapılmaktadır.  Bu bölgemizi Akdeniz ve Ege Bölgeleri takip etmektedir.

MERCİMEK

Kuraklığa dayanıklı olduğu için en fazla tarımı G. Doğu Anadolu Bölgesinde gelişmiştir. Mercimek üretimimizin yarıdan fazlası bu bölgeden karşılanır (kırmızı mercimek). Üretimde ikinci bölgemiz İç Anadolu Bölgesidir(yeşil mercimek).   Ülkemiz dünya mercimek üretiminde birinci sırada, nohut üretiminde ise ikinci sıradadır.

FASULYE

Yükseltisi 1200 metreyi geçmeyen ve yaz döneminde sulanabilen ovalarımızda yetiştirilmektedir . Fasulyenin kuru ve taze olarak tüketimi yapılmaktadır. Yurdumuzda sulama imkanı olan her yerde tarımı yapılabilir. Üretimde en büyük paya sahip bölgemiz İç Anadolu’dur.

III. SANAYİ BİTKİLERİ  

TÜTÜN

Belirli bir iklim bölgesi yoktur hemen hemen her yerde tarımı yapılabilir. Ancak Kuzeyden esen soğuk esen rüzgarlardan etkilenir. Bu nedenle ülkemizin güney yamaçlarında yetiştirilen tütünlerin kalitesi daha yüksektir.  Kıraç arazilerde yetişebilir. İlk yetişme döneminde su ister. Daha sonra mutlaka kuraklık olmalı. Bütün bölgelerimizde tarımı yapılabilir. Ancak kaliteli tütün yetiştirilmesi amacıyla ekim alanları devlet tarafından sınırlandırılmıştır. Üretimi bölgelere göre şu şekildedir. Üretilen tütünün %50’den fazlası Ege Bölgesinden sağlanmaktadır.Bu bölgemizi sırasıyla Güneydoğu Anadolu , Karadeniz ve Marmara Bölgesi izlemektedir.

tutun_ dam

ŞEKER PANCARI

Yurdumuzda tarımı 1925 yılında Uşak’ta başlamıştır (ilk fabrika Uşak’ta 1926 yılında kuruldu). Bugün fabrikaların kurulduğu her yerde tarımı yapılmaktadır. Belirli iklim ve toprak isteği yoktur. Sulama imkanı olan her yerde tarımı yapılabilir. Ancak kıyı bölgelerinde üretimi yaygın değildir. Akdeniz,Ege ve Marmara bölgelerinde üretimin yaygın olmamasının nedeni buralarda tarım arazilerinin ekonomik yönden daha değerli tarım alanlarına ayrılmasıdır. Karadeniz bölgesinde ise yağış miktarının yüksek olması şeker oranının azalmasına yol açmıştır. Şekerpancarı tarladan söküldükten sonra  kısa bir süre sonra işlenmesi gerektiğinden  tarımı fabrikalar çevresinde yapılır. Ayrıca pancar küspesi hayvan yemi olarak kullanıldığı için buralarda besi hayvancılığı da gelişmiştir.

şekerpancarı

PAMUK

Pamuk dokuma sanayiinin hammaddesidir. Yaz sıcaklığını ve kuraklığını seven bir tarım ürünüdür.  Alüvyal toprakları sever. Ayrıca yüksek sıcaklığa ihtiyaç duyar. Yetişme döneminde bol su, hasat döneminde kuraklık gerekir. Yaz aylarının mutlaka kurak geçmesi gerekir.pamuk

ÇAY

Tropikal iklim bitkisidir.Bol nem ılık ve yağışlı ortam ile gölgeleri iklim özelliklerine sahip yerlerde uygun yetişme imkanlar bulunmaktadır. Kışlar ılık geçmelidir, bu aylarda görülebilecek don olayları bitkiye zarar verir . Yurdumuzda en iyi yetişme şartlarını Doğu Karadeniz Bölümünde bulmuştur. Bugün Rize başta olmak üzere Ordu’dan Gürcistan sınırına kadar olan kıyı kesimde tarımı yapılmaktadır. Yurdumuzda çay tarımı Cumhuriyetin ilanından sonra başlamıştır (1924). Çay tarımının tamamı Karadeniz bölgesindedir.

cay

HAŞHAŞ

Doğu Karadeniz kıyıları hariç bütün bölgelerimizde tarımı yapılabilir. Ancak uyuşturucu elde edildiği için üretimi devlet kontrolündedir. Bugün başta Afyon olmak üzere Kütahya, Uşak, Denizli, Burdur, Isparta, Konya çevresinde tarımı yapılır. Gıda sanayisinde ve tıpta narkoz yapımında kullanılır. Bölgelere göre üretimi 1. sırada Ege Bölgesi gelmektedir ( % 83) 2. sırada İç Anadolu ( % 11) 3. sırada Akdeniz (%6) .

KETEN – KENEVİR

Keten kumaş ve değerli kağıt yapımında , kenevir ise ambalaj çuvalı , halat,ip, paspas gibi kaba dokumlarda kullanılır. Yurdumuz üretiminin tamamına yakını Karadeniz Bölgesinden karşılanır. Başta Kastamonu olmak üzere Samsun , Amasya ve Çorum çevresinde tarımı yapılır. Ege Bölgesinde ise Kütahya çevresinde tarımı yapılmaktadır.Kenevirden uyuşturucu elde edildiğinden üretimi devlet kontrolündedir. Bölgelere göre üretimi 1. sırada Karadeniz Bölgesi (%88) 2. sırada Ege bölgesi ( % 12 )

IV. YAĞ BİTKİLERİ 

AYÇİÇEĞİ

Güneş ışığını iyi alan alüvyonlu topraklarda ve sıcak ortamlarda yetişmektedir.İlk yetişme döneminde su , hasat döneminde kuraklık ister. Bundan dolayı Doğu Karadeniz kıyıları hariç bütün bölgelerimizde sulama ile tarımı yapılır. Üretimde 1. Marmara Bölgesi (Ergene Bölümü).  2. Karadeniz Bölgesi (Orta Karadeniz)  3. İç Anadolu Bölgesi’dir.  Son yıllarda Akdeniz ve Ege Bölgelerinde  tarımı hızla gelişme göstermektedir. Sebebi pamuk bitkisine  göre daha az masraflı olmasıdır.ayç,çeği

ZEYTİN

Akdeniz iklim bitkisidir. Kış ayları ılık geçen ve don olaylarının ender görüldüğü yerlerde yetişme imkanlar bulabilmektedir. Kış aylarında görülebilecek olan don olayları ağaca zarar verir. Zeytinin devirli üretim özelliğinden dolayı; üretim bir yıl fazla , bir yıl azdır.  Akdeniz Bölgesinde tarımı fazla gelişmemiştir. Daha fazla gelir getiren ürünlere öncelik tanınmasından dolayı. Bugün üretimde;

1. Ege Bölgesi (Kıyı Ege Bölümündeki ova ve kenarlarında- Manisa, Aydın, İzmir, Muğla , Denizli çevresi).

2. Marmara Bölgesi-Güney Marmara kıyıları (en kaliteli sofralık zeytin bu bölgeden Gemlik çevresinden elde edilir).

3.  Akdeniz Bölgesi (Antalya çevresi en fazla).

Ayrıca   Doğu Karadeniz’de Çoruh vadi oluğunda (Artvin)[Fön rüzgarının etkisinden dolayı ] ve G:Doğu Anadolu Bölgesi’nde G.Antep çevresinde tarımı yapılır. Dünya zeytin üretiminde İtalya , İspanya ve Yunanistan’dan sonra 4. sıradayız.

zeytin

SOYA FASULYESİ

Önceleri  daha çok Doğu Karadeniz’de Ordu-Giresun çevresinde tarımı yapılırdı. 1982 yılından sonra yağ sanayisinde kullanılmaya başlanılınca tarımı Akdeniz Bölgesinde hızla gelişmiştir. Kısa sürede geliştiği için bölgede ikinci ürün olarak yetiştirilir. Adana başta olmak üzere İçel, Hatay çevresinde tarımı gelişmiştir. Türkiye üretiminin % 92 ‘sini Akdeniz Bölgesi karşılar.

YER FISTIĞI     

Akdeniz iklim şartlarında iyi yetişmektedir. En fazla tarımı bu bölgede Adana çevresinde gelişmiştir(%91). Ayrıca G.Doğu Anadolu Bölgesinin batısında, Ege Bölgesi’nde Muğla Manisa ve Aydın çevresi, G. Marmara Bölümü’nde Balıkesir, Çanakkale çevresinde tarımı yapılır. Çerez olarak tüketildiği gibi yağ da elde edilir.

SUSAM

Sıcak iklim bitkisidir. Yurdumuzda başta G.Doğu Anadolu  Bölgesi olmak üzere Akdeniz ve Ege   Bölgelerinde tarımı yapılır. Yağ elde edilir. Ayrıca helva yapımında kullanılır.

V. MEYVECİLİK  

ÜZÜM

Kışın –4oºC ye kadar dayanabilir. Soğuya en dayanıklı tarım ürünüdür. Bundan dolayı meyveler içinde yetişme alanı en geniş olanıdır. Hemen her bölgemizde üretimi yapılmaktadır. Üzüm üretiminde ilk sıra Ege bölgesi gelmektedir. Manisa,Denizli ve İzmir çevresinde üretimi çok yaygındır. 2.sırada  G.Doğu Anadolu Bölgesi vardır. Ege Bölgesinin üzümleri sofralık diğer bölgelerin üzümleri ise şaraplık üzümdür.

üzüm

ELMA

Üzümden sonra yetişme alanı en geniş olan meyvedir. Elma üzüm gibi soğuya dayanıklıdır. Bütün bölgelerimizde tarımı yapılabilir. Niğde, Nevşehir, Amasya, Tokat, Kastamonu, Bursa, Burdur, Isparta, Antalya önemli elma üretim merkezlerimizdir.

elma

 İNCİR

Akdeniz iklim bitkisidir. Kış ılıklığı ister ve yaz kuraklığı ister. En fazla tarımı Ege Bölgesi’nde gelişmiştir (Başta Aydın gelir.) Üretimin %80 i bu bölgeden karşılanır. Ayrıca Akdeniz Bölgesi,      G. Marmara ve G.Doğu Anadolu Bölgesinin batısı ile Karadeniz kıyılarında (Doğu Karadeniz kıyıları hariç) tarımı yapılabilir. Türkiye Dünya kuru incir üretiminde ilk sırada yer alır ve önemli ihracat  ürünümüzdür.incir

FINDIK      

Anavatanı Türkiye’dir. Bol yağış ve kış ılıklığı ister Humusu fazla olan toprakları sever. En iyi yetişme şartları Karadeniz iklim bölgesidir. Yurdumuz üretiminin %90 ‘ını Karadeniz bölgesi karşılar. En fazla Ordu- Giresun olmak üzere Karadeniz kıyılarında tarımı yapılmaktadır. Ayrıca Marmara Bölgesinde Sakarya çevresinde tarımı yapılır. Türkiye dünya fındık üretiminde ve ihracatında ilk sırada yer alır (%60-70).

fındık

ANTEP FISTIĞI

Yarı kurak iklim bölgelerinin kireçli topraklarında yetişir. En iyi yetişme şartlarını G.Doğu Anadolu  Bölgesinde bulmuştur    (% 90). Başta  Şanlıurfa ve Gaziantep gelir. Ayrıca Akdeniz ve Ege Bölgelerinde çitlembik ağaçlarının aşılanması ile  de tarımı yapılabilmektedir. Önemli ihracat ürünümüzdür.

TURUNÇGİLLER (Narenciye) (Portakal , mandalina, limon , greyfurt  ve turunç)

Kış aylarının sıcak geçtiği yerlerde yetişmektedir. Yurdumuzda tarımı en fazla Akdeniz Bölgesinde gelişmiştir (%88) Antalya başta olmak üzere bütün Akdeniz kıyılarında tarımı yapılabilmektedir. Ayrıca  Ege Bölgesinde İzmir’e kadar olan güney kıyılarında, G.Marmara Bölümünün soğuktan korunmuş kıyılarında, Doğu Karadeniz Bölümünde Rize çevresinde ve G.Doğu Anadolu Bölgesinin batısında tarımı  yapılmaktadır.Ege Bölgesinde kıyıdan 200 km içerilere kadar tarımı yapılabilmektedir. Sebebi bölgede dağların kıyıya dik uzanması sonucu deniz etkisinin iç kesimlere kadar sokulabilmesidir.Doğu Karadeniz Bölümünde yetiştirilebilmesi kış ılıklığı ile ilgilidir.

MUZ

Tropikal iklim bitkisidir. Yurdumuzda Akdeniz Kıyılarında tarımı yapılabilmektedir. Bugün tarımı daha çok Alanya – Anamur arasında gelişmiştir.

KAYISI

Bütün bölgelerimizde tarımı yapılabilir. En fazla tarımı D.Anadolu Bölgesi’nde Malatya-Elazığ çevresinde gelişmiştir.

tarimsal-urt-harit-07

BİLGİLER
tarafından 04 Mart 2013 - 19:34 tarihinde yayınlandı.
OKUNMA
Bu Yazı Şuana Kadar 609 views kez Okunmuştur.
PAYLAŞ
Yorum yapın
İsim
:
E-Posta
:
WebSite
:
Yorumunuz
: